آگرانديسمان

به ما هشدار داده شده بود!

blowup — Fri, 20 Nov 2009 20:11:18 GMT

2012، فيلم جديد رولند امريش از جمعه سيزدهم نوامبر(22 آبان) در سرتاسر دنيا به نمايش درآمد و با فروشي 230 ميليون دلاري در هفته اول نمايش، شگفتي آفريد(فروش فيلم همچنان در حال افزايش است). اين فيلم نيز مثل ساير آثار او، به سينماي فاجعه تعلق دارد اما اين بار در ابعادي وسيع‌تر؛ آخرالزماني دهشتناك را به تصوير مي‌كشد. فيلم‌هاي امريش به رغم برخورداري از جلوه‌هاي ويژه خيره‌كننده و اعجاب‌انگيز، اغلب فيلم‌نامه‌اي ضعيف و سرهم‌بندي شده دارند؛ نكته‌اي كه اكثر منتقدان و ريويونويسان همواره به آن اشاره كرده‌اند . 2012 نيز از اين قاعده مستثني نيست . استفان فاربر منتقد Hollywood Reporter در مطلبي كه راجع به اين فيلم نوشته به همين موضوع پرداخته است.

اگر تمام فيلم‌هاي ساخته شده در ژانر سينماي فاجعه را در يك بسته ويژه در كنار هم قرار دهيم، به چيزي نزديك به ”2012” ، فيلم جديد رولند امريش مي‌رسيم.

اين بار امريش و همكار فيلم‌نامه‌نويس‌اش، هارالد كلوسر از تقويم قوم مايا و ساير پيش‌گوئي‌هاي آخرالزماني براي نگارش سناريويي آپوكاليپتيك كه تصويري از پايان جهان در سال 2012 را به نمايش مي‌گذارد بهره جسته‌اند. جلوه‌هاي ويژه خيره‌كننده فيلم، تضميني بر فروش فوق‌العاده آن خواهد بود. در حالي كه فيلم در اكثر لحظات مدت نمايش طولاني‌اش (153 دقيقه)، براي بيننده جذاب و سرگرم‌كننده است اما فيلم‌نامه ضعيف آن توانايي همراهي با عظمت و شكوه بصري فيلم را ندارد.

2012، با وام گرفتن از جذابيت‌هاي هيجان‌انگيز فيلم‌هايي مثل زلزله، ماجراي پوزايدون، آتشفشان و حتي تايتانيك، سرنوشت چند شخصيت را كه قرباني مجموعه‌اي از فجايع ناشي از فروپاشي خورشيد شده‌اند دنبال مي كند. موضوع اصلي، علت بروز اين فجايع نيست بلكه فيلم به چگونگي برخورد نوع بشر با اين بحران بزرگ مي‌پردازد. يكي از مشاوران فاسد و رشوه‌خوار رئيس جمهور ( با بازي اوليور پلات ) وظيفه انتخاب افراد برگزيده‌اي را كه اجازه پيدا خواهند كرد سوار يك كشتي نوح عصر اتم شوند به عهده دارد. هدف فيلم، طرح سوالاتي بسيار مهم و جدي در مورد معيار انتخاب افرادي كه ارزش نجات يافتن و زنده ماندن را دارند است. خوشبختانه،فيلم‌هاي امريش( آثاري نظير روز استقلال و روز بعد از فردا) هرگز خودشان را زياد جدي نمي‌گيرند به همين علت بيننده مي‌تواند با آسودگي خيال از ديالوگ‌هاي غالبا خنده‌دار فيلم لذت ببرد. در ابتداي فيلم يك خلبان آماتور (تام مك‌كارتي) هواپيمايي كوچك را از بين توده‌اي از آتش و صاعقه عبور مي‌دهد و در نهايت آن را در يك باند فرود بسيار باريك در پارك ملي Yellowstone به سلامت بر زمين مي‌نشاند. شما مطمئن هستيد كه قرار نيست كاراكترهاي اصلي فيلم ( جان كيوزاك و آماندا پيت) كه جزو سرنشينان اين هواپيما هستند در ابتداي فيلم و به اين سرعت با مرگي وحشتناك روبرو شوند بنابراين، چنين تمهيد مضحكي را كه در فيلم‌نامه گنجانده شده است اجبارا تحمل مي‌كنيد.

فيلم‌هاي منتسب به سينماي فاجعه، تعليق و هيجان خود را از كوشش بيننده براي حدس زدن اين كه كدام يك از كاراكترها در آخر فيلم زنده مي‌مانند و كدام يك از بين مي‌روند كسب مي‌كنند. يكي از نااميدكننده‌ترين جنبه‌هاي 2012، قابل پيش‌بيني بودن ليست افرادي كه در اين دو گروه جاي مي‌گيرند است. درست مثل ساير نمونه‌هاي مشابه اين نوع فيلم‌هاي حماسي، شخصيت‌هايي كه به نوعي مرتكب گناه رابطه جنسي خارج از چارچوب روابط زناشويي قانوني شده‌اند، نشان مردن بر پيشاني دارند.

از نظر تكنيكي، امريش و همكارانش مجموعه‌اي از صحنه‌هاي تكان‌دهنده و شگفت‌انگيز را پيش روي بيننده به نمايش مي‌گذارند. در يكي از نقاط عطف ابتداي فيلم، جان كيوزاك مشغول رانندگي با يك لموزين در خيابان‌هاي لوس‌آنجلس است و همزمان با گذشتن او از خيابان‌ها، آسمان‌خراش‌ها و اتوبان‌هاي اطراف او در اثر يك زلزله ده و نيم ريشتري خراب مي‌شوند و فرو مي‌ريزند. سكانس پرواز هواپيما كه قبلا به آن اشاره شد نيز به همين اندازه هيجان‌انگيز و نفس‌گير از كار درآمده است. نقطه اوج فيلم در داخل كشتي (سفينه) غول‌‌آسا و جايي رخ مي‌دهد كه بروز اختلال در يكي از دستگاه‌ها كل ماموريت را با خطر شكست مواجه مي‌كند اما متاسفانه اين صحنه كليدي فاقد شفافيت لازم در ساخت و تدوين است. هر چه دلتان مي‌خواهد در مورد فيلم تايتانيك بگوئيد اما جيمز كامرون در فيلم‌برداري سكانس متلاشي شدن و غرق كشتي تايتانيك كار فوق‌العاده‌اي انجام داده بود. در طول اين سكانس، همه چيز در نهايت وضوح و شفافيت در معرض ديد بيننده قرار مي‌گيرد اما در مقابل، امريش ما را در سردرگمي و گيجي رها مي‌كند تا متوجه نشويم چه بلايي بر سر چه كسي مي‌آيد.

از طرفي امريش براي انتخاب بازيگران شايسته تقدير است. كيوزاك نقش خود را به خوبي ايفا مي‌كند و مك‌كارتي به عنوان دوست پسر از خودراضي و خودنماي پيت، بهترين نقش دوران حرفه‌اي‌اش را بازي كرده است. دني گلاور، به نقش رئيس‌جمهور محنت‌كشيده فيلم، وقار و متانت بخشيده است( اين نقش در اصل براي يك زن نوشته شده بود اما با افول ستاره اقبال هيلاري كلينتون در مبارزات مقدماتي رياست جمهوري سال 2008 آمريكا، به شكل فعلي تغيير پيدا كرد). چيوِتِل اِجيوفور در جايگاه دانشمند برجسته‌اي كه سران كشورهاي جهان با او مشورت مي‌كنند و از نصايح او بهره‌مند مي‌شوند حس پويايي را از اضطراب و نگراني به اين نقش پيش پا افتاده دميده است. پلات از بازي در نقش آدمي شرور و بدذات احساس خوبي دارد و وودي هارلسون نيز به عنوان يك غيب‌گو و مبلغ راديويي كه سعي مي‌كند فرارسيدن آرماگدون را به شنوندگانش هشدار دهد بازي خوبي ارائه كرده است. نقش پيت به عنوان همسر سابق كيوزاك، يكنواخت و خسته‌كننده است و تندي نيوتون در نقش دختر رئيس جمهور مجبور است با ديالوگ‌هايي سنگين دست و پنجه نرم كند. فيلم‌هاي سينماي فاجعه هرگز با كاراكترهاي مونث مهربان نبوده‌اند. فيلم‌برداري، طراحي توليد و جلوه‌هاي ويژه بصري شايسته دريافت جايزه هستند. موسيقي نيز ضمن همراهي با صحنه‌هاي فيلم، هيجان موجود در آن را تشديد مي‌كند. آدام لامبرت سرودي مهيج براي تيتراژ پاياني تدارك ديده است.

دعوت ژاپني‌ها از اوباما براي ديدار از هيروشيما و ناكازاكي

blowup — Thu, 29 Oct 2009 18:42:50 GMT

در خبرها آمده بود كه مقامات ژاپني قصد دارند از اوباما به عنوان اولين رئيس‌جمهور آمريكا دعوت كنند تا از هيروشيما و ناكازاكي ديدار كند. به جنبه سياسي اين خبر كاري ندارم اما با خواندن آن، سوالي سينمايي در ذهنم جرقه زد: در بين كارگردانان توانمند دنيا، كداميك مي‌توانند از اين واقعه تاريخي، فيلمي در خور توجه بسازند؟ خود من به كلينت ايستوود راي مي‌دهم. تا نظر شما چه باشد.

در جست‌و‌جوي سينماي از دست‌رفته

blowup — Sat, 12 Sep 2009 16:21:16 GMT

جديدترين شماره مجله فيلم كه به مناسبت روز ملي سينما به چاپ رسيده حاوي پرونده بسيار مفصل و پرو‌پيماني در مورد فيلم‌هاي به نمايش درنيامده يك دهه اخير ( 1378 تا 1388 ) است كه بنا به دلايل مختلف، رنگ پرده نقره‌اي را به خود نديده‌اند. گذشته از دلايل عدم اكران اين فيلم‌ها كه در اين پرونده تقريبا به تمام ابعاد آن پرداخته شده است، خواندن مطالب اين شماره حسرتي جانكاه در دل علاقه‌مندان سينماي كشور برجاي مي‌گذارد: حسرت به نمايش درنيامدن 200 فيلم ، (بله 200 فيلم !) آن هم فقط طي 10 سال نكته كم‌اهميتي نيست كه بتوان به سادگي از كنار آن گذشت و نسبت به آن بي‌اعتنا بود. بنا بر آمار و اطلاعات ارائه شده در مجله، از اين تعداد ، لااقل 23 فيلم آثار با ارزشي هستند كه در صورت نمايش به موقع، مي‌توانستند جنبشي در تن و جان خسته و فرسوده سينما ايجاد كنند و سطح سليقه تماشاگر ايراني را بالا ببرند تا ما امروز ديگر شاهد صف‌هاي طويل و فروش چندميلياردي فيلم‌هاي بي‌ارزشي كه به غير از تبليغ لمپنيسم افسار‌گسيخته و جاهل‌مسلكي مهوع و تحميق تماشاگر به بهانه مثلا ” طنز ” كه چيزي به جز نمايش آدم‌هاي ناقص‌الخلقه و ديالوگ‌هاي توهين‌آميز نيستند كاركرد ديگري ندارند نباشيم. يادش به خير فروغ كه مي‌گفت: چقدر سينماي فردين خوب است.

Sin Nombre: نيلوفرهاي دوزخي

blowup — Sat, 22 Aug 2009 20:29:18 GMT

Mara Salvatrucha ، كه معمولا به طور خلاصه از آن با عناويني چون MS , Mara و MS-13 نيز ياد ميِ‌شود يك دارودسته تبهكاري است كه در لوس‌‌آنجلس پا گرفت و بعدا فعاليت‌هايش را به آمريكاي مركزي، ساير نقاط ايالات متحده و كانادا توسعه داد. تركيب قومي و نژادي اين گروه عمدتا شامل افرادي از كشورهاي ال‌سالوادور، هوندوراس، گوآتمالا و نيكاراگوئه است. پليس فدرال آمريكا (FBI) و اداره مهاجرت و گمرك (ICE) كه در سپتامبر 2005 در حركتي گسترده و در جهت مبارزه با گروه‌هاي تبهكار حدود 660 نفر را در سرتاسر ايالات متحده دستگير كرد فعاليت‌هاي اين گروه را به شدت زير نظر دارند. اقدامات ICE در عمليات موسوم به ”سپر دفاع از جامعه” ، به طور خاص بر دستگيري اعضاي MS-13 متمركز بود. در ماه مي 2005 ، ICE عمليات سپر دفاع از جامعه را به دستگيري اعضاي تمام گروه‌هاي تبهكاري سازمان‌يافته خارچي و دارودسته‌هايي كه در زندان‌ها فعاليت مي‌كردند گسترش داد. از آن زمان تاكنون ، ICE حدود 7655 نفر از اعضاي گروه‌هاي خياباني را دستگير كرده است.گروه Mara Salvatrucha در دهه 80 ميلادي و توسط مهاجران اهل ال‌سالوادور در شهر Pico-Union لس‌آنجلس ايجاد شد. در مورد اسم اين گروه و معناي آن نظرات متعددي وجود دارد. عده‌اي اعتقاد دارند كه Mara به معناي gang ( دار و دسته ، گروه ) در زبان اسپانيايي است و salvatrucha به چريك‌هاي اهل ال‌سالوادور اشاره دارد. هدف اصلي تاسيس اين گروه حمايت از مهاجران ال‌سالوادوري در مقابل ساير گروه‌هاي تبهكار لس‌انجلس كه عمدتا از مكزيكي‌ها و آمريكايي‌هاي آفريقايي‌تبار تشكيل شده بودند بود. به همين دليل ، اين گروه در ابتدا فقط به مهاجران ال‌سالوادوري اجازه پيوستن به آن را مي‌داد اما بعدا به ساير مهاجراني كه از آمريكاي مركزي وارد خاك آمريكا شده بودند نيز اجازه داد به عضويت اين گروه درآيند. اين گروه در سال‌هاي اخير فعاليت‌هاي خود را به ناحيه واشينگتن گسترش داده است.

در سيزدهم جولاي 2003 ، جسد برندا پاز يك دختر 17 ساله كه قبلا از اعضاي گروه MS-13 بود و به گروه خيانت كرده بود و اطلاعاتي را در اختيار پليس قرار داده بود در حالي كه با ضربات متعدد چاقو به قتل رسيده بود در رودخانه Shenandoah در ويرجينيا پيدا شد. پاز به دليل ارائه اطلاعاتي مربوط به فعاليت‌هاي جنايت‌كارانه MS-13 به FBI به قتل رسيده بود. بعدا 4 نفر از دوستان سابق او متهم به اين قتل شدند. در 23 دسامبر 2004، يكي از دل‌خراش‌ترين جنايات اين گروه در آمريكاي مركزي و در شهر Chamelecon هندوراس رخ داد كه طي آن يك اتوبوس شهري مورد حمله افراد مسلح قرار گرفت و 28 نفر از مسافران آن كه عمدتا زن و كودك بودند به قتل رسيدند. در فوريه 2007 ، خوان كارلوس ميراندا بوئسو و داروين آلكسيس راميرز به جرم ارتكاب اين كشتار و ساير اعمال جنايت‌كارانه گناه‌كار شناخته شدند. بسياري از اعضاي گروه MS-13 برروي بدن خود خال‌كوبي مي‌كنند كه رايج‌ترين اين خالكوبي‌ها ، شامل علامت MS , Salvatrucha , The Devil Horns و ساير سمبل‌ها است. CNN در دسامبر 2007 طي گزارشي اعلام نمود كه اين گروه به منظور جلوگيري از جلب توجه پليس و پنهان ماندن فعاليت‌هاي تبهكارانه اعضاي خود، ديگر از خالكوبي استفاده نمي‌كند.

اعضاي Mara Salvatrucha مثل ساير گروه‌هاي تبهكار مدرن آمريكايي از علامت‌هاي خاصي براي شناسايي و ارتباط استفاده مي‌كنند. يكي از رايج‌ترين اين علامات دستي، شكل سر شيطان است كه با استفاده از انگشت سبابه و انگشتان كوچك و همچنين انشگت شست شكل مي‌‌گيرد كه وقتي به صورت وارونه گرفته شود، يك علامت M را نشان مي‌دهد. اين علامت شبيه به سمبل مشابهي است كه گروه‌هاي Heavy Metal در كنسرت‌هاي خود استفاده مي‌كنند و اعضاي موسس MS-13 آن را از همين كنسرت‌ها وام گرفته‌اند.

فيلم Sin Nombre ( بدون نام به زبان اسپانيايي ) اثري است كه به فعاليت‌هاي مجرمانه و جنايت‌كارانه گروه Mara Salvatrucha مي‌پردازد. اين فيلم كه با حمايت مالي ” برنامه حمايت از فيلم‌هاي سينمايي انستيتو ساندنس ” ساخته شده با برخورداري از داستاني سرراست و نه چندان پيچيده ، فيلمي مستقل و دوست داشتني است كه سرگذشت و سرنوشت آدم‌هاي به حاشيه رانده شده‌اي را روايت مي‌كند كه از سرشت عارضي هستي‌شناسي خود به ستوه آمده‌اند و در پي تغيير سرنوشت ، مرزهاي جغرافيايي را پشت سر مي‌گذارند و به خيال آينده‌اي روشن‌تر، خانه و كاشانه را ترك مي‌كنند و تن به سفري دشوار و مبهم مي‌دهند. از يك سو ما با كاسپر – ويلي (با بازي ادگار فلورس) جواني كه در مكزيك زندگي مي‌كند و از اعضاي گروه تبهكار MS-13 است آشنا مي‌شويم. گروه، كه شرط اصلي ماندن در آن قرباني كردن فرديت در پاي منافع جمعي و وفاداري به هر قيمت است ظاهرا ملجاء و پناه‌گاه مناسبي براي اين جوان بيكار به شمار مي‌رود اما از همان ابتداي فيلم بر فرديت مستقل كاسپر تاكيد مي‌شود: نماي افتتاحيه فيلم، يك نقاشي زيبا است كه او به تنهايي در مقابل آن نشسته و با حالتي حسرت‌بار و اندوهگين به اين منظره نگاه مي‌كند. در سوي ديگر ماجرا، سايرا (با بازي پائولينا گالتان ) دختر جوان هندوراسي قرار دارد كه پس از سال‌ها دوري از پدري كه مدت‌ها پيش او را ترك كرده و به آمريكا مهاجرت كرده است با پيشنهاد وسوسه‌انگيز سفر به آمريكا مواجه مي‌شود و طبيعي است كه اين پيشنهاد را مي‌پذيرد و به همراه پدر و عموي خود راهي سفري مبهم مي‌شود. فصل مشترك زندگي سايرا و كاسپر، در نبردي خونين رقم مي‌خورد و سرنوشت اين دو به شكلي كاملا تصادفي به هم گره مي‌خورد. نيمه اول فيلم به شرح ماجراهايي مي‌‌پردازد كه به اعمال جنايت‌كارانه اعضاي گروه MS-13 مربوط مي‌شود و در اين بخش از فيلم، ما شاهد صحنه‌هاي خشونت‌باري كه در ابتداي اين مطلب، نمونه‌هايي از آن را ذكر كردم هستيم. تصويري كه كارگردان فيلم (Cary Joji Fukunaga) از اين گروه خشن و بي‌رحم ارائه مي‌كند تصويري به شدت رئال و منطبق با واقعيات و در عين حال مشمئز‌كننده است. سردسته گروه، با خالكوبي‌هاي متعددي كه نمايه و علامت اعضاي MS-13 است با بي‌رحمي تمام، ساير اعضاء را زير نظر دارد و با شقاوت تمام، آنان را به ارتكاب اعمال جنايت‌كارانه ترغيب مي‌كند تا از اين طريق، وفاداري آنان به گروه اثبات شود. در ابتداي فيلم، كاسپر نوجواني 12 ساله از دوستانش را براي عضويت در گروه نزد او مي‌برد. براي عضويت در گروه، فرد تازه وارد بايد آزموني دهشتناك را كه شامل 13 ثانيه وحشي‌گري و تحمل ضربات بي‌رحمانه ساير اعضاء است از سر بگذراند. مراسم آغاز مي‌شود و اين نوجوان كم سن و سال، در اين آزمون بزرگ پيروز و به لقب اسمايلي ( Smiley ) مفتخر مي‌شود. داستان ادامه پيدا مي‌كند و سردسته گروه، به روابط پنهاني كاسپر با دختري كه كاسپر به او علاقه دارد پي مي‌برد و در صحنه‌اي كه قصد تعرض به او را دارد به شكلي تصادفي اين دختر را به قتل مي‌رساند و بعدا در مقابل سوال كاسپر كه از او در مورد سرنوشت دخترمي‌پرسد، با خون‌سردي تمام به قتل او اشاره مي‌كند. كاسپر كه به شدت از اين موضوع منقلب شده اعتراضي نمي‌كند و ظاهرا از اين ماجرا درمي‌گذرد. حالا سايرا به مكزيك رسيده و منتظر است تا با قطار، مسيرش را به سمت آمريكا ادامه دهد. قطار از راه مي‌رسد و خيل مهاجران غيرقانوني سوار آن مي‌شوند. از طرفي سردسته گروه MS-13 به همراه كاسپر و اسمايلي براي چپاول اين افراد بي‌چاره‌تر از خود سوار قطار مي‌شوند و در صحنه‌اي كه او قصد تجاوز به سايرا را دارد، كاسپر با بغض فروخورده حاصل از قتل دوست دخترش سردسته گروه را به قتل مي‌رساند. درست در همين جا است كه سرنوشت سايرا و كاسپر به شكلي كاملا تصادفي با هم تلاقي مي‌كند و تا انتهاي فيلم و كشته شدن كاسپر به دست اعضاي گروه Mara Salvatrucha و رسيدن سايرا به نيوجرسي ادامه مي‌يابد. نيمه دوم فيلم كه اكثر نماهاي آن برروي سقف قطار در حال حركت فيلم‌‌برداري شده از زيبائي بدوي و نابي برخوردار است. فيلم، در مكان‌هاي واقعي و با استفاده از نور طبيعي و تماما در لوكيشن‌هاي بيروني ساخته شده و از اين جهت شايد بتوان آن را به نوعي به سينماي نئورئاليسم منتسب نمود. تقريبا هيچ چيز دلپذيري در فيلم وجود ندارد اما حس و حال حاكم بر آن و صداقتي كه در كل فيلم مشاهده مي‌شود باعث مي‌شود تا بيننده، ارتباطي بي‌واسطه و حسي با فيلم و دو شخصيت اصلي آن برقرار كند.شكي نيست كه فيلم‌برداري ،خصوصا در نيمه دوم آن دشوارترين بخش فيلم بوده است زيرا به غير از صحنه‌هايي كه برروي سقف قطار مي‌گذرد، بخش‌هاي مربوط به تعقيب و گريز و درگيري‌هاي مسلحانه فيلم نيز از جنب و جوش زيادي برخوردار است و براي فيلمي كه به هر حال كار اول كارگردان آن محسوب مي‌شود كاملا قابل قبول و ارزش‌مند است. در اواخر فيلم، جائي كه كاسپر بالاخره به دام مي‌افتد و توسط اعضاي گروه محاصره مي‌شود، اسمايلي در نمايي دو نفره اسلحه را به سمت او مي‌گيرد. كاسپر كه خيال مي‌كند اسمايلي مديون او است به عنوان آخرين تلاش براي زنده ماندن نام او را بر زبان مي‌آورد اما اسمايلي به او مي ‌گويد : گروه هميشه هست و شليك مي‌كند. سايرا به نيوجرسي مي‌رسد و با خانواده پدرش تماس مي‌گيرد و به طور همزمان، اسمايلي را مي‌بينيم كه با به قتل رساندن كاسپر ، به يكي از اعضاي وفادار گروه تبديل شده و ساير اعضاء در حال خالكوبي لب او هستند: يك پيش‌بيني وحشتناك از اين كه اين اعمال مجرمانه ادامه خواهد داشت و شايد روزي اسمايلي و سايرا با هم روبرو شوند، روزي كه شخصا اميدوارم هيچ‌گاه فرا نرسد.

نقد فيلم : راهي كه به تركستان منتهي مي‌شود

blowup — Sun, 09 Aug 2009 18:05:18 GMT

وضعيت نقد فيلم در مطبوعات تخصصي سينمايي و صفحات هنري ساير نشريات و روزنامه‌هاي يوميه بسيار نگران‌كننده و بحراني شده است. متاسفانه مطالبي كه اين روزها تحت عنوان نقد فيلم در نشريات مختلف به چاپ مي‌رسد به جاي اين كه به توصيف و تبيين دنياي خود فيلم بپردازد و با روشي هدفمند، نشانه‌هاي تصويري و محتوايي فيلم‌ها را براي بيننده تشريح و به درك بهتر فضاي فيلم كمك كند ، به جولانگاه تسويه حساب‌هاي شخصي و شاخ و شانه كشيدن‌هاي مبارزطلبانه منتقدان تبديل شده است. مشكل عمده اين نقدها در اين است كه اغلب هيچ ربطي به خود فيلم ندارند و منتقد محترم ، فيلمي را كه در ذهن دارد به نقد مي‌‌كشد ، نه فيلمي كه كارگردان ساخته و به نمايش درآورده است!. اين نقدها عموما با يك مقدمه تقريبا بي‌ربط آغاز مي‌‌شوند و در ادامه ، با ذكر چند خاطره و استناد به چندين كتاب فلسفي / اجتماعي و آوردن نقل قول از علماي علم هرمنويتيك و زبان‌شناسي ،‌در پاراگراف آخر متن ( كه معمولا 2 صفحه از مجله را اشغال مي‌كند)، مقداري هم به خود فيلم مي‌پردازند و خلاص. بيچاره خواننده كه به دنبال كشف مفاهيم نهفته در فيلمي كه ديده بوده است دست خالي بازمي‌گردد و دلزده از اين همه حواشي ، خود به دنبال درك فيلم مي‌رود و عطاي نقد خواندن را به لقاي منتقدان اين‌چنيني مي‌بخشد. نمونه آخر چنين نقدهايي را در مورد فيلم درباره الي ... شاهد بوديم كه اكثريت قريب به اتفاق منتقدان و سينمايي‌نويسان بيش از آن كه به فكر رمزگشايي از فيلم و نسبت آن با سينماي ناب باشند درصدد رو كم كردن حريف برآمدند و درست مثل علماي قرون وسطي كه دور هم جمع مي‌شدند تا ببينند چند فرشته برروي نوك يك سوزن جاي مي‌‌گيرد، بر سر شباهت اين فيلم با فيلم ماجرا ساخته آنتونيوني ، افسانه‌ها سرودند و در وصف شبيه بودن يا نبودن آنا با الي، قصه‌ها سر دادند و طرف مقابل را به انواع و اقسام صفات ناپسند، متصف فرمودند. اما در اين ميان يك نكته مغفول ماند: درباره الي ... يكي ار بهترين فيلم‌هاي تاريخ سينماي ايران است، چه به ماجرا شبيه باشد چه نباشد.

خبر خوش : اكران جهاني الي

blowup — Tue, 07 Jul 2009 10:49:30 GMT

اكران جهاني فيلم درباره الي به كارگرداني اصغر فرهادي ، در كشور فرانسه و از 9 سپتامبر ( 18 شهريور) توسط كمپاني ممنتو فيلمز آغاز مي‌شود. به گزارش ايسنا ، چهارشنبه گذشته نخستين پخش فيلم درباره الي براي مطبوعات ، روزنامه‌نگاران و منتقدان در سينما لينكولن پاريس انجام شد كه بسيار مورد توجه حاضرين قرار گرفت. براساس اعلام كمپاني ممنتو فيلمز كه حق پخش و توزيع درباره الي در فرانسه را به عهده دارد، اكران عمومي اين فيلم با حداقل 30 سينما آغاز مي‌شود. درباره الي كه فروش آن در اين روزها در سينماهاي تهران به مرز 600 ميليون تومان نزديك مي‌شود، در بخش افق‌هاي جشنواره فيلم كارلووي‌واري جمهوري چك طي روزهاي آينده به نمايش درمي‌آيد و اصغر فرهادي ،‌كارگردان براي نمايش اين فيلم عازم چك مي‌شود.

روزنامه همشهري ، سه‌شنبه 16/4/1388

به يادماندني ترين روبات هاي تاريخ سينما به انتخاب مجله تايم

blowup — Fri, 26 Jun 2009 12:18:18 GMT

ماريا - متروپوليس (فريتز لانگ 1927)

گورت - روزي كه زمين از حركت ايستاد 1951

رابي روبات - سياره ممنوع 1956

Gunslinger

Westworld, 1973

C-3P0 and R2-D2
Star Wars Episodes I-VI, 1977 - 2005

بقيه عكس‌ها را در اين لينك ببينيد.

بيچاره الي !

blowup — Fri, 19 Jun 2009 12:49:24 GMT

رقابت‌هاي انتخاباتي چند هفته اخير و ناآرامي‌ها و اغتشاشاتي كه طي يك هفته گذشته و بعد از اعلام نتايج انتخابات، كشور را فراگرفته تاثير بسيار نامناسبي بر اوضاع و احوال فرهنگي كشور گذاشته و تقريبا باعث تعطيلي سينماها ، تئاترها ، نمايشگاه‌ها ، گالري‌ها ، نگارخانه‌ها و ساير رخدادهاي مهم فرهنگي شده است. در چنين شرايطي فيلم درباره الي كه در بدترين زمان ممكن و درست در بحبوحه فعاليت‌هاي انتخاباتي اكران شد بيش‌ از ساير رويدادهاي هنري متضرر گرديد. درباره الي فيلمي بود كه اگر در موعد مقرر ( اكران نوروز ) برروي پرده سينماها رفته بود بدون شك ركورد فروش تاريخ سينماي ايران را جابجا مي‌كرد و هرگز به فيلمي مثل اخراجي‌ها اجازه نمي‌داد به آن فروش افسانه‌اي دست پيدا كند. حالا هم كه معلوم نيست اين ناآرامي‌ها تا كي ادمه پيدا كند بايد اميدوار باشيم كه درباره الي به جايگاه در خور توجه خود دست پيدا كند، البته اين هم آرزوي محالي به نظر مي‌رسد چون همين روزها است كه شوراي نمايش ، مدت اكران فيلم را تمام شده اعلام كند و نوبت به فيلمي ديگر مثل اخراجي‌ها برسد. تنها اميدي كه باقي مي‌ماند فروش فيلم در شبكه خانگي است ، البته اگر اين فيلم بتواند به شبكه خانگي راه پيدا كند. ماجراهاي طعم گيلاس را كه يادتان هست؟!

بررسي فيلم‌هاي تبليغاتي نامزدهاي دهمين دوره رياست جمهوري

blowup — Sat, 30 May 2009 16:54:18 GMT

از جمعه شب مورخه 8/3/1388 پخش فيلم‌هاي تبليغاتي نامزدهاي دهمين دوره رياست جمهوري با نمايش فيلم دولت مهر مربوط به آقاي احمدي نژاد از شبكه يك سيما آغاز شد. براي ما علاقه‌مندان فيلم و سينما، نمايش اين فيلم‌ها فرصتي فراهم مي‌كند تا ببينيم كانديداهاي اين دوره رياست جمهوري تا چه حد به قدرت رسانه‌هاي تصويري باور دارند. در اين پست قصد دارم اين فيلم‌ها را تا حد امكان مورد نقد و بررسي قرار دهم و مطلب مربوط به هر فيلم را فرداي پخش آن و در همين پست، آپ مي‌كنم

دولت مهر – محمود احمدي نژاد – تاريخ پخش : جمعه 8/3/1388 - كارگردان: جواد شمقدري

بزرگ‌ترين اشكال فيلم در اين است كه نه در تيتراژ ابتدايي و نه در پايان‌بندي انتهايي به عوامل سازنده آن اشاره‌اي نمي‌شود. اين فيلم مجموعه‌اي مونتاژ شده از تصاوير خبري مربوط به سفرهاي استاني آقاي احمدي نژاد است كه مشابه آن را قبلا بارها و بارها از بخش‌هاي مختلف خبري ديده‌ايم و به همين دليل نكته تازه‌اي براي بيننده در بر ندارد. حتي بخش‌هاي ظاهرا دراماتيك پسربچه اهل بندرعباس كه در آغوش احمدي نژاد گريه مي‌كند و يا دختربچه‌اي كه فرزند شهيد است و از شوق ديدار و فراق رئيس جمهور اشك مي‌ريزد، چيز جديدي به دانسته‌هاي قبلي ما اضافه نمي‌كند و كاركرد دراماتيك ندارند. از كليدي‌ترين بخش‌هاي فيلم، صحنه‌هاي مربوط به اقدامات انجام شده توسط دولت نهم است كه نمايش فك پلمب تاسيسات هسته‌اي در ابتداي كار اين دولت تاثيرگذارترين بخش فيلم از كار درآمده (البته نه به دليل خلاقيت تصويري بلكه به علت تاثير فرامتني آن) اما وقتي بحث هدفمند كردن يارانه‌ها به ميان كشيده مي‌شود اين بخش به دليل عدم موفقيت طرح ياد شده و به سرانجام نرسيدن آن، به پاشنه آشيل فيلم تبديل مي‌شود و در بيننده دافعه ايجاد مي‌كند.سازندگان اين فيلم براي جذب و جلب تماشاگر از پوپوليسم رسانه‌اي مورد علاقه دولت نهم بهره‌برداري كرده‌اند و به دليل اين كه به هر حال در موضع قدرت قرار دارند نيازي نمي‌بينند كه از شگردهاي بصري براي مقبول جلوه دادن كانديداي مورد حمايت خود استفاده كنند. در يك كلام،مخاطبان اين فيلم ، در بهترين حالت ممكن همان كساني هستند كه تصويرشان را در فيلم مي‌بينيم .

ميرحسين موسوي – عنوان : ندارد – تاريخ پخش:شنبه 9/3/1388 – كارگردان:مجيد مجيدي

انتخاب مجيد مجيدي براي ساخت فيلم تبليغاتي ميرحسين موسوي انتخابي سنجيده و از پيش فكر شده بوده است، نه به اين دليل كه مثلا مجيدي فقط به موسوي علاقه داشته يا طرف‌دار او بوده است بلكه به اين علت كه مجيدي در تمام فيلم‌هايش، از بدوك و پدر گرفته تا رنگ خدا و بچه‌هاي آسمان و بيد مجنون همواره تصويرگر روابط و تعامل‌ها و چالش‌هاي عاطفي انسان‌ها بوده و در اين مسير از افتادن به ورطه سانتي‌مانتاليسم پرهيز كرده است. مجيدي در اين فيلم نيز از روش مالوف خود پيروي كرده و فيلمي گرم و صميمي ساخته است. البته مصالحي كه در اين مسير در اختيار او بوده كمك شايان توجهي به فيلم‌ساز كرده است. به عنوان نمونه چهره بي‌ريا و آرام ميرحسين موسوي با لبخندي كه در تمام صحنه‌هاي مربوط به او برروي چهره‌اش نقش بسته يكي از مهم‌ترين عناصري است كه مجيدي را در اين راه ياري كرده است. فيلم با نمايش عيادت موسوي از بيماري در بيمارستان آغاز مي‌شود كه بعدا متوجه مي‌شويم شاعر است و در قسمتي از فيلم او را در حال شعرخواني مشاهده مي‌كنيم. در يك نماي زيبا وقتي موسوي از اين شاعر سوال مي‌كند كه آيا او را شناخته يا نه، او انگشت سبابه دست راست خود را (كه نمادي از انتخابات است) به نشانه جواب مثبت بالا مي‌برد و نماي انگشت او به ثبت نام موسوي براي ثبت نام در انتخابات كات مي‌شود. از ديگر عناصر كليدي فيلم، استفاده از رنگ سبز است كه به شكلي كاملا مشخص در تمام بخش‌هاي فيلم برروي آن تاكيد مي‌شود كه از يك سو نشان‌گر ”سيد” بودن موسوي و از طرفي نمايان‌گر نماد مبارزات انتخاباتي او، سيب سبز است. تدوين نقش مهمي در اين فيلم ايفا مي‌كند و مجيدي با نگرشي حرفه‌اي به پيوند نماها ، فيلمي يك‌دست و روان خلق كرده است. مهم‌ترين ويژگي فيلم در اين است كه بخش اعظمي از انتقادات موسوي، به شكلي غيرمستقيم و نه توسط خود او بلكه از طريق مردمي كه به انحاء مختلف با او ملاقات مي‌كنند بيان مي‌شود. به عنوان مثال توجه كنيد به زن ميان‌سالي كه در اتوبوس حامل موسوي در حالي كه گريه مي‌كند از نگراني خود براي پسرش مي‌گويد و با اشاره به رواج مواد مخدر از موسوي مي‌خواهد در اين باره فكري بكند و يا مرد جواني كه كار خود را به دليل پارتي‌بازي از دست داده و علي‌رغم بيكاري خود از موسوي حمايت و به او ابراز علاقه مي‌كند. البته خود موسوي هم صراحتا به مشكلات موجود در كشور اشاره مي‌كند و تقريبا تمام معظلات مبتلا‌به جامعه را برمي‌شمرد: بيكاري، تبديل جامعه ارزشي به سوداگر، خريد راي نمايندگان مجلس با پرداخت 5 ميليون تومان به برخي از آن‌ها، از بين رفتن شرافت و كرامت انساني و خيلي چيزهاي ديگر اما انتقاداتي كه از زبان مردم بيان مي‌شود تاثير بيش‌تري دارد و بر فضاي صميمي فيلم مي‌افزايد. يكي دو خاطره‌اي كه موسوي در خلال صحبت‌هاي خود بيان مي‌كند علاوه بر ارجاع به نظريات و عقايد وي، اين فضاي گرم و خودماني را دوچندان مي‌كند. مثلا خاطره‌اي كه از پدر خود نقل مي‌كند در عين زيبايي، واجد حكمتي سياسي است : ”آدم وقتي روي اسب نشسته، مردم را جور ديگري مي‌بيند”. در نمايي از فيلم، موسوي پرچم ايران را بروي دوش مي‌اندازد و با بوسيدن آن، عشق و علاقه‌اش به كشور را به نمايش مي‌گذارد و كليپ پاياني فيلم هم كه آهنگ وطنم برروي تصاويري از حاميان ”سبز” موسوي مونتاژ شده نمايان‌گر همين نكته است. كلام آخر اين كه فيلم تبليغاتي ميرحسين موسوي حس غرور و عزت را در بيننده بيدار مي‌كند و در جوي دوستانه و عاري از تنش، افقي روشن را پيش چشم مخاطب مي‌گشايد. اميدواريم اگر موسوي انتخاب شد، از روي اسب مردم را نگاه نكند!

سبزوار- محسن رضايي – تاريخ پخش:يك‌شنبه 10/3/1388 – كارگردان:محمد‌‌علي فارسي

نام محمدعلي فارسي را كه گويا مستندساز جنگ است و فيلم‌هاي مهاجران، غواصان، كبوتران و خلوت دل را ساخته است تا به حال نشنيده بودم اما بايد به تبحر و چيره‌دستي او در فيلم‌سازي مستند تبريك گفت. فيلم تبليغاتي محسن رضايي در بين سه فيلمي كه تا به حال پخش شده تنها فيلمي است كه مي‌توان آن را به ”گونه‌اي” از سينماي مستند، يعني مستند زندگي‌نامه‌اي كه براساس قواعد اين ژانر ساخته شده است نسبت داد. فارسي با استفاده بهينه از مدت زمان اندكي كه در اختيارش بوده است موفق شده ضمن معرفي موثر محسن رضايي به بيننده در 20 دقيقه اول فيلم، در 10 دقيقه باقي مانده عقايد و نظرات او را به تماشاگر منتقل كند و البته خود محسن رضايي نيز اصراري بر پرحرفي ندارد و با اشاره به يكي دو مسئله عمده از جمله خليج فارس و درياي خزر كه ساير نامزدها اشاره‌اي به آن نكرده‌اند اما براي افرادي كه به غير از گراني و بيكاري به مسائل مهم‌تري فكر مي‌كنند از اهميت زيادي برخوردار است و يا نقش خود در تدوين سند چشم‌انداز، در مسيري متفاوت حركت كرده است. تدوين بسيار خوب فيلم نيز به اين جهت‌گيري متفاوت كمك كرده و اثري قوي و در خور توجه را در معرض ديد تماشاگر گذاشته است.

مهدي كروبي – عنوان: تغييربراي ايران – تاريخ پخش:دوشنبه 11/3/1388 – كارگردان:بهروز افخمی اين فيلم با يك سوال به ظاهر ساده، ”چرا بايد به كروبي راي بدهيم” آغاز مي‌شود و در مدت 30 دقيقه درصدد پاسخ‌گويي به اين سوال برمي‌آيد و براي انجام اين كار از صداي يك راوي زن بهره مي‌گيرد و در همان ابتداي كار، يكي از دغدغه‌هاي اصلي كروبي را كه توجه ويژه به وضعيت زنان جامعه است به نمايش مي‌گذارد. کارگردان فيلم را از نظر روايي به دو بخش تقسيم كرده: در بخش اول به توصيف شخصيت كروبي مي‌پردازد و با بيان خصوصيات او از طريق راوي، كاراكتر فردي و سياسي كروبي را تشريح مي‌كند و در بخش دوم فيلم (كه از نظر زماني از بخش اول طولاني‌تر است) با زمينه‌چيني بسيار مناسب، به سوالي كه راوي در ابتدا مطرح كرده بود پاسخ مي‌دهد. روشي كه دری براي بيان مقصودش برگزيده است بيش از اين كه بر خود كروبي متمركز باشد بر اطرافيان او و تيم انتخاباتي‌ بسيار قوي وي كه همه‌گي از دولت‌مردان اصلاحات هستند تاكيد مي‌كند و براي بيان برنامه‌هاي كروبي در حوزه‌هاي مختلف سياسي ، اقتصادي، فرهنگي، يك نفر از متخصصان و مسئولان همان حوزه را در مقابل او قرار مي‌دهد و همين فرد سوال مورد نظر را از كروبي مي‌پرسد. به عنوان مثال، جميله كديور به عنوان فعال‌ترين نماينده زن مجلس ششم سوالي در خصوص اجباري بودن حجاب زنان، محمدعلي نجفي سوالي در مورد وضعيت تحصيل دانشجويان، محمدعلي ابطحي سوال مربوط به اطلاع‌رساني و اسماعيل گرامي مقدم موضوع بحث‌انگيز پرداخت مبلغ 50000 تومان به هر ايراني بالاي هجده سال را مطرح مي‌كنند كه كروبي در پاسخ به اين سوالات، برنامه‌هاي خود را در نهايت صراحت بيان مي‌نمايد. غلامحسين كرباسچي نيز كه از سوي كروبي براي احراز پست معاون اولي رئيس جمهوري انتخاب شده است به عنوان حلقه پيوند بخش‌هاي مختلف فيلم عمل مي‌كند و با پرسش‌هاي بنيادين خود، نظرات كروبي را درخصوص مسائل مهمي همچون عقب‌نشيني يا مقابله در برابر ناملايمات مديريتي احتمالي كه ممكن است در دولت او رخ دهد جويا مي‌شود. راوي فيلم به روايت خود ادامه مي‌دهد و هر جا كه در مورد مطلبي خاص صحبت مي‌كند، معادل تصويري آن نمايش داده مي‌شود. مثلا وقتي از وضعيت دانشجويان صحبت مي‌شود ما شاهد تجمعي دانشجويي در حمايت از كروبي هستيم ، وقتي بحث بهبود وضعيت اقتصادي و رسيدگي به وضع كسبه مطرح مي‌شود كروبي را در جمع مغازه‌داران و بازاريان مي‌بينيم و يا وقتي كه از وضعيت زنان صحبت مي‌شود كروبي را در ميان زنان و در حال اهدا گل به آنان مشاهده مي‌كنيم. بارزترين ويژگي فيلم انتخاباتي كروبي، صراحت در بيان برنامه‌هاي آتي او در صورت انتخاب به عنوان رئيس‌جمهور است كه سه فيلم ديگر فاقد اين ويژگي هستند. كروبي به صراحت از اقدامات اجرايي خود حرف مي‌زند و مسائل عمده‌اي همچون بازنگري در قانون اساسي، تاسيس تلويزيون خصوصي، از بين رفتن سانسور فيلم و كتاب و مهم‌تر از همه، پرداخت مبلغ 70000 تومان به هر ايراني بالاي هجده سال را نه به عنوان صدقه بلكه در قالب سود سهام نفت مطرح مي‌كند. از تاثيرگذارترين بخش‌هاي فيلم، گريه كرباسچي هنگام صحبت از وضع فقرا و نياز به رسيدگي به آنان است. فيلم با نمايي از كروبي و هيات همراه او كه به سمت نور مي‌روند و در آن فيد مي‌شوند پايان مي‌يابد.

بررسي مقايسه‌اي وويزك ساخته ورنر هرزوگ و پستچي داريوش مهرجويي

blowup — Sat, 23 May 2009 15:29:18 GMT

وويزك (Woyzeck يا وويتزك) يك نمايش صحنه‌اي است كه توسط گئورگ بوخنر آلماني نوشته شده است. اين نمايش به دليل مرگ نويسنده آن ناتمام باقي ماند اما پس از مرگ او ، نويسندگان زيادي ”پايان‌هاي” گوناگون و متعددي براي آن نوشتند. وويزك به يكي از تاثيرگذارترين نمايش‌‌نامه‌هاي آلماني تبديل شده و بارها و بارها برروي صحنه رفته است. بوخنر احتمالا اين نمايش را بين ماه‌هاي ژوئن و سپتامبر 1836 نوشته است. وويزك كه به دليل مرگ زودهنگام بوخنر ناتمام ماند براي اولين بار در سال 1879 و توسط اميل فرانزوس به چاپ رسيد و در هشتم نوامبر 1913 براي نخستين بار در Residenztheater مونيخ به اجرا درآمد.

نمايش‌نامه وويزك به تاثيراتي كه پزشكان و ارتش آلمان بر روح و روان و جسم و زندگي مردي جوان به همين نام مي‌‌گذارند و باعث تهي شدن او از صفات انساني مي‌شوند مي‌پردازد. از اين نمايش‌ اغلب به عنوان ”تراژدي طبقه كارگر” ياد مي‌شود اما مي‌توان آن را از منظري ديگر يعني ”تراژدي هميشگي حسادت نوع بشر” نيز مورد بررسي قرار داد. اين نمايش براساس داستان واقعي زندگي يوهان كريستين وويزك ، يك كلاه‌گيس ساز اهل لايپزيك كه بعدا در سال 1821 به عنوان سرباز وارد ارتش شد نوشته شده است. وويزك بر اثر حسادت، زن بيوه‌اي به نام كريستينه ووست را كه با او زندگي مي‌كرد به قتل رساند و به همين دليل در ملاء عام گردن زده شد.

داريوش مهرجويي در سال 1351 با ساخت فيلم ”پستچي” و ورنز هرزوگ كارگردان آلماني در 1979 با فيلم ”وويزك” فيلم‌سازان برجسته‌اي بودند كه با اقتباس از اين نمايش، داستان زندگي اين شخصيت عجيب و غريب و آپوكاليپتيك را بر پرده سينما به تصوير كشيدند. از آنجائيكه اين فيلم‌ها از يك متن واحد اقتباس شده‌اند تبعا مشابهت‌ها و مشتركات زيادي با هم دارند. به عنوان نمونه ، هر دو كارگردان در انتخاب بازي‌گر اصلي، دقت و وسواس زيادي به خرج داده‌اند كه به نظرم به بهترين نتيجه هم دست پيدا كرده‌اند. علي نصيريان با آن عينك گرد ته استكاني، نوع اصلاح موي سر، چشماني گشاد و حيرت‌زده و بي‌روح و بازي روان و در عين حال استاتيك خود، شخصيت درمانده و عاصي و تحقيرشده تقي را به نمايش گذاشته است. از طرفي كلاوس كينسكي با چهره‌اي كه به قول Vincent Canby ” به طور همزمان، هم جوان و هم باستاني است” ، ترس و هراس و بدويت انساني لگدمال شده را تصوير مي‌كند كه صداهاي ناشنيدني را مي‌شنود و تصاوير ناديدني را مي‌بيند. در عين حال صحنه‌ها و شخصيت‌هاي مشابهي در هر دو فيلم وجود دارد كه به عنوان مثال مي‌توان به كاراكتر پزشك اشاره كرد كه نقش عمده‌اي در تحقير و توهين قهرمان فيلم ايفا مي‌كند و از او به عنوان موش آزمايشگاهي استفاده مي‌كند. پزشك فيلم هرزوگ قصد دارد ثابت كند كه مي‌تواند با يك رژيم غذايي خاص كه فقط از نخود تشكيل مي‌شود، انساني را به ميمون تبديل كند و دامپزشك فيلم مهرجويي هم با خوراندن داروهاي گياهي كمياب قصد درمان ناتواني جنسي تقي را دارد. در هر دو فيلم صحنه‌اي وجود دارد كه اين دو پزشك نيمه‌ديوانه براي اثبات نظريات ماليخوليايي خود، قهرمان فيلم را وادار مي‌كنند تا گوش‌هايش را تكان دهد. اين صحنه، اوج توهين و تحقير يك انسان را به نمايش مي‌گذارد و در كنار حس حسادت، ضمن اين كه تاثير عمده‌اي بر فروپاشي روحي قهرمان فيلم مي‌گذارد، زمينه‌ساز ارتكاب قتل پاياني فيلم هم مي‌شود. از ديگر شخصيت‌هاي مشترك بين دو فيلم، نيت‌الله خان در پستچي و كاپيتان فيلم وويزك و همچنين منير همسر افسرده و پژمرده تقي، و ماري، زني كه وويزك با او زندگي مي‌كند و فرزندي براي او به دنيا آورده هستند و نقش پررنگي در زندگي و سرنوشت قهرمان دو فيلم دارند. خيانت منير و ماري (كه هر دو به اندازه تقي و وويزك محنت كشيده و فقير هستند) سبب‌ساز قتل آن‌ها مي‌شود و نيت‌الله خان و كاپيتان با زيرپا گذاشتن شخصيت انساني تقي و وويزك و تمسخر آشكار آن‌ها، اين دو را به مرز جنون و ورطه هلاك و نيستي سوق مي‌دهند. در صحنه‌اي از فيلم هرزوگ، در حالي كه وويزك مشغول اصلاح كاپيتان است، كاپيتان با بيان اين كه ثروت و موقعيت اجتماعي ارتباط مستقيمي با اخلاقيات دارند، وويزك را به دليل اين كه از اين دو محروم است فاقد اخلاقيات توصيف مي‌كند. نيت‌الله خان نيز به بهانه فقر تقي، همواره او را به سخره مي‌‌گيرد و از او و منير به عنوان خدمت‌كار خانه بهره‌كشي مي‌كند. به همين دليل است كه اغلب نويسندگان و منتقدان، وويزك را نمايش‌نامه‌اي در مورد موقعيت‌هاي اجتماعي متضاد و شرحي بر فقر و تاثير آن در زندگي انسان تفسير كرده‌اند. اما از سوي ديگر و به رغم نكات مشتركي كه اشاره شد تفاوت‌هايي نيز بين اين دو فيلم وجود دارد كه حاصل عوامل متعددي منجمله جهان‌بيني و نگرش متفاوت اين دو كارگردان به رسانه سينما و برداشت آ‌‌ن‌ها از متن اصلي و سبك و سياق سينمايي آنان است. هرزوگ در كتاب ” هرزوگ درباره هرزوگ” در مورد ساختار سينمايي فيلم وويزك مي‌گويد ” ما در اين فيلم از مجموعه‌اي از نماهاي چهار دقيقه‌اي استفاده كرديم و بدين ترتيب، فيلم از حدود 25 كات به اضافه چند برداشت كوتاه‌تر تشكيل شده است. حفظ چنين روندي بسيار دشوار بود و كسي حق اشتباه كردن نداشت. نكته جالب توجه در مورد فيلم اين است كه فضاي موجود در آن به واسطه كات‌هاي متعدد و حركت دوربين شكل نگرفته است بلكه كلا بازي‌گران فيلم اين فضا را ايجاد مي‌كنند. من فيلم‌سازاني را كه آنقدر جرات دارند كه كل يك سكانس را در يك نماي واحد به نمايش بگذارند دوست دارم. فيلم‌سازان ضعيف، اغلب دوربين خود را به شكلي غيرضروري حركت مي‌دهند و از كات‌هاي متعدد استفاده مي‌كنند زيرا از اين نكته آگاهي دارند كه مصالح مورد استفاده‌شان آنقدر قوي نيست كه بتوانند آن را با استفاده از يك دوربين غيرفعال به تماشاگر عرضه كنند”. داريوش مهرجويي نيز تاكيد زيادي بر نقش‌آفريني بازيگران دارد اما ساختار فيلم پستچي شباهتي با فيلم وويزك ندارد و كات‌هاي فيلم و به تبع آن تعداد نماهاي آن بسيار بيش‌تر از فيلم هرزوگ است. بارزترين تفاوت اين دو فيلم، اضافه شدن انتقادات صريح اجتماعي / سياسي به فيلم پستچي است. موضوع تلف شدن گوسفندها و برادرزاده از فرنگ برگشته و ظاهرا مترقي و مفرنگ نيت‌الله خان كه زني خارجي را به همراه دارد و به عموي خود پيشنهاد مي‌كند به جاي نگهداري گوسفند، مزرعه پرورش خوك راه بيندازد تا از غافله پيشرفت عقب نماند، اشاره‌اي صريح به اوضاع و احوال اجتماعي آن دوران (دهه 50) و هجوم فرهنگ آمريكايي به شئون زندگي اجتماعي و رواج مصرف‌زدگي دارد و جنبه‌اي انتقادي به فيلم مي‌بخشد كه وويزك فاقد آن است. اين جهت‌گيري به شكلي بسيار استادانه در سكانس مهماني نيت‌الله خان كه به ميمنت ورود برادرزاده‌اش برپا شده به نمايش درآمده است. در انتهاي اين مطلب، بخشي از اين سكانس را كه اوج گزندگي و نيش انتقادي فيلم در آن متجلي شده است عينا از فيلم‌نامه پستچي (نشر نجوا – 1369) نقل مي‌كنم. لطفا ديالوگ‌هاي نيت‌الله را به دقت بخوانيد:

كمي بعد، در سالن نيت‌الله مي‌خواهد براي حضار سخن‌راني كند. همه جمع شده و روبروي او نشسته‌اند. نيت‌الله بالاي مجلس جولان مي‌دهد. مست است و تفنگ در دست دارد. جمعيت مرتب پارازيت و متلك مي‌اندازند. دست مي‌زنند. سوت مي‌كشند. نيت‌الله فرياد مي‌زند. تحكم مي‌كند. خشمگين مي‌شود... غمگين مي‌شود...

نيت‌الله: ... دوستان ... دوستان...، ما امروز، با يك مشكل بسيار حياتي روبرو هستيم، يك مشكل خطير،... و آنقدر عظيم كه ...

همه مي‌خندند... دكتر با دست اشاره مي‌كند كه بيا پايين.

نيت‌الله(ادامه)... خانم‌ها... آقايون... اي عزيزان من، خصوصي خدمتتون عرض كنم،كه دشمن يك ديو بي‌شاخ و دم نيست كه با يه گرز آتشين، پشت در كمين كرده باشه كه تا سر مي‌كشي بزنه و مختو داغون كنه. نه ... اينا نيست.دشمن (تفنگ را در هوا تكان مي‌دهد)... دشمن(شيشكي مي‌بندد)... ما همه اسير يه توهميم، يه دروغ بزرگ. چونه‌هامون بوي الرحمن گرفته. خيلي وقته بو گرفته، بو گرفته...

....

نيت‌الله: همه هستي ما داره فداي خوك مي‌شه... زوزه كشون هجوم مي‌آرن. مي‌آن چارديواريتو به گند مي‌كشن، لجن مالت مي‌كنن. تو اطاق، تو راهرو... حتي روي تخت بنده مي‌گيرن مي‌خوابن... لذا بايد... در اين ساعت با اعتقاد كامل اعلام مي‌كنم كه ... كه زنده موندن واقعا خيلي جرات مي‌خواد.

.......

نيت‌الله: آفرين بر شما... جايزه شما يك چرخ گوشت الكتريكي خودكار از نوع بسيار مرغوب، ساخت كارخانجات ... (شيشكي مي‌بندد و تلو تلو مي‌خورد و مي‌افتد. دكتر او را مي‌گيرد. نيت‌الله با عجز و لابه مي‌گويد.)

نيت‌الله: ... اي دامپزشك، منو نجات بده... نجات بده...