كارگردان : كامران شيردل

بازيگران : سعيد راد – جلال – پروين سليماني

محصول : 1351

مدت زمان نمايش : 103 دقيقه

"يكي از محصولات عمده سينماي ايران در دوران نوزائيش ( به قول پرويز دوايي : ضربه ديگري به سد محكم و رفيع قراردادهاي قصه گويي سينمايي در اين سرزمين) كه توسط فيلم ساز تحصيل كرده اي ساخته شد كه سال ها در انتظار فرصتي براي ساختن فيلم بلند بود و پس از اين هم هرگز فرصت دوباره اي به دست نياورد ، و يا تلاشي براي تكرار آن نكرد"

مطلب بالا كه از كتاب صد فيلم تاريخ سينماي ايران نوشته احمد اميني نقل شده به خوبي نشان گر موقعيت كامران شيردل و تنها فيلم بلند داستاني او در سينماي قبل از انقلاب است.كامران شيردل كه قبلا" و با ساخت مستندهاي اجتماعي / انتقادي نظير ندامتگاه زنان ، قلعه و تهران پايتخت ايران است موقعيت مستحكمي در سينماي مستند پيدا كرده بود با ساخت اولين فيلم داستاني خود ، اين موفقيت را دوباره تكرار كرد.

فيلم صبح روز چهارم تفاوت آشكاري با فيلم هاي آن دوران دارد.از نظر ساختاري ، فيلم شباهت بسيار زيادي با فيلم هاي ژانر گنگستري سينماي فرانسه در دهه 40 و 50 ميلادي دارد.پرداخت سكانس ابتدايي فيلم تا جائي كه امير ( سعيد راد ) به شكلي كاملا" اتفاقي راننده ( جلال ) را مي كشد يادآور اين نوع فيلم ها است.اما از لحاظ محتوايي و نحوه داستان گويي ، صبح روز چهارم فاقد يك فيلم نامه منسجم و كنش هاي داستاني لازم براي بيان يك روايت داستاني است. عده اي از منتقدان اعتقاد دارند كه اين فيلم ، فيلمي " ضدقصه " است و فيلم نامه را بر همين اساس ارزيابي مي كنند اما شخصا" معتقدم كه فيلم نامه از نظر روايي ، ساختاري شبه مستند دارد و چنين گرايشي از سوي كارگرداني كه تخصص اصلي او مستندسازي است كاملا" طبيعي مي نمايد. اما در همين ساختار روايي مستندگونه نيز رگه هايي قوي از داستان پردازي ( ولو به شكل غيرمتعارف ) به چشم مي خورد. فيلم صبح روز چهارم برشي است از زندگي يك ماشين دزد آواره كه بي جهت و ظاهرا" بدون هيچ گونه انگيزه يا پس زمينه قبلي، و گويا از سر عادت ( يا فطرت ) و بعضا" اتفاق ، به سمت اعمال غيرقانوني و شريرانه كشيده مي شود و به نظر مي رسد كه رفتار نادرست او بيش از اين كه حاصل اجتماع پيراموني باشد مستقيما" از خصائص ذاتي و ژنتيكي او سرچشمه مي گيرد( دزديدن پول زني كه قصد هنرپيشه شدن دارد و يا خوردن ساندويچ و خريد سيگار بدون پرداخت پول و يا حتي عشق بي پشتوانه و سطحي او را مي توان از همين منظر بررسي كرد).به همين جهت كارگردان تقريبا" در كل فيلم هيچ اشاره اي به نقش اجتماع در پروردن چنين شخصيتي نمي كند و به نظر مي رسد كه شيردل عمدا" چنين گرايشي را در پيش گرفته است تا امير را مسئول مستقيم اعمال و رفتار شرورانه خود معرفي نمايد و اين ، دقيقا" همان نكته اي است كه قصد دارم از آن به عنوان نقطه عطف فيلم و دليلي ديگر بر متفاوت بودن آن از كرور كرور فيلمي كه در آن سال ها در مورد لمپن ها ساخته مي شد ياد كنم.فيلم صبح روز چهارم به دليل عدم پيروي از الگوهاي غالب و رايج آن روزها ، يكي از نزديك ترين فيلم هاي منتسب به موج نو محسوب مي شود.حتي اگر تا به حال ، از اين منظر به آن نگريسته نشده باشد.